Tệ nạn nghiện rượu: Vấn đề y học và xã hội,cai nghiện ma túy

Lạm dụng ma túy

Lạm dụng rượu

Trầm cảm, lo âu

Các rối loạn tâm thần khác

Stress

Chuyên mục được quan tâm

Album Ảnh

Video

Tôi muốn hỏi bác sĩ về việc sử dụng rượu/ma túy của tôi/người thân tôi, đặt câu hỏi tại đây

TỆ NẠN NGHIỆN RƯỢU : VẤN ĐỀ Y HỌC VÀ XÃ HỘI

Nghiện rượu không chỉ là một bệnh mạn tính trầm trọng mà còn là một vấn đề xã hội nhức nhối. Ước tính ở Mỹ hàng năm có đến khoảng 7-8 triệu người bị bệnh nghiện rượu cần chữa trị. Ở nước ta, tuy chưa có số liệu thống kê cụ thể nhưng có lẽ số người bị ảnh hưởng trực tiếp và gián tiếp bởi nghiện rượu phải nhân lên gấp 4 hay 5 lần.

Nghiện rượu là một căn bệnh thật sự. Trước khi được thừa nhận là căn bệnh, đã khá lâu người ta xem người nghiện rượu chỉ là người có "tính cách yếu đuối". Chính sự thừa nhận nghiện rượu là một bệnh mà các nhà khoa học đã bắt tay vào nghiên cứu một cách hệ thống tác hại của rượu đối với cơ thể. Ðến nay, những ai có kiến thức tối thiểu về y học đều biết rượu, dù uống ít hay nhiều, cũng là chất độc có khả năng phá hoại hầu hết các cơ quan trong cơ thể. Nguy hiểm hơn, mức độ phá hoại của rượu thuộc loại ngấm ngầm, nó không làm người dùng chết tức khắc (ngoại trừ ngộ độc rượu cấp nặng hoặc say xỉn gây tai nạn giao thông) mà chỉ gậm nhấm sức khỏe dần dần để đến lúc nào đó không còn khả năng chữa trị được nữa. Tác hại của rượu ảnh hưởng trực tiếp đến hệ thần kinh trung ương, tức bộ não của ta. Vì thế không có gì lạ khi các nhà y học xếp người nghiện rượu vào nhóm "bệnh tâm thần". Ở Anh, khoảng 5% số người mắc bệnh tâm thần trầm trọng phải đưa vào bệnh viện chữa trị là những người nghiện rượu. Các nhà y học cũng xếp nghiện rượu ngang hàng với tệ nạn nghiện ma túy. Những người đang tập tễnh uống rượu cần biết rằng chỉ sau vài lần uống rượu đã có thể làm thay đổi chuyển hóa cơ bản một số tế bào não ở những vùng não điều khiển nhân cách, nhận thức, phán đoán, ngôn ngữ, thị giác v.v... Những tế bào não này sau đó sẽ hoạt động một cách bất thường, tức là có rượu thì mới hoạt động và hoạt động theo tác dụng của rượu. Ðó chính là căn nguyên của sự nghiện rượu. Như vậy người nghiện rượu là người có tế bào não đã bị lệ thuộc vào rượu. Người "nát rượu" là người đột nhiên ngừng uống rượu sẽ bị hội chứng trầm trọng như người nghiện ma túy bị hội chứng cai thuốc (withdrawal syndrome). Họ vật vã đau đớn, run rẩy, ảo giác, trầm trọng hơn cả là bị chứng sảng giật cấp (delirium tremens). Tuy nhiên họ thường không nhận thức được rằng mình đang vướng vào một bệnh tâm thần rất khó chịu, bởi vì người mắc bệnh tâm thần nghiện rượu ít khi chịu hợp tác với thầy thuốc để chữa trị.

Chỉ gần đây, tệ nạn nghiện rượu mới được nhiều người thừa nhận là một vấn đề xã hội đáng quan tâm. Rõ ràng tác hại của rượu không chỉ khu trú ở chỗ tàn phá cơ thể và tinh thần người uống, nó còn gây biết bao hậu quả khác cho xã hội: tội ác, tai nạn giao thông, thiệt hại về tiền của và sức lao động, tổn thất về đạo đức và cả nòi giống mai sau... Báo chí đã đăng tải không ít thông tin về những vụ giết người dã man, những vụ tai nạn giao thông thảm khốc, những vụ hiếp dâm mất hết tính người mà thủ phạm là kẻ uống rượu và say rượu. Chính vì thế mà công luận xã hội ngày càng quan tâm và đòi hỏi có các biện pháp tích cực hơn để giải quyết tệ nạn này.
Ðể kiểm soát và khống chế tệ nạn nghiện rượu, cần giải quyết hai vấn đề song song là y học và xã hội.

CƠ CHẾ CỦA SỰ NGHIỆN RƯỢU

Rượu không phải là chất kích thích như nhiều người lầm tưởng mà có tác dụng như thuốc gây mê. Nó làm cơ thể bị ức chế như khi hít phải ether gây mê ở liều nhỏ. Khi rượu được hấp thu vào cơ thể, tác động ức chế đầu tiên được biểu lộ ở vùng phía trước bộ não. Ðó là nơi tập trung các tế bào não chịu trách nhiệm về chức năng phán đoán, ý thức tự chủ, sự kiềm chế về mặt đạo đức. Chính do vùng này bị ức chế mà người uống rượu sẽ huênh hoang nói nhiều, không còn giữ gìn ý tứ trong cử chỉ lời nói, dám làm những hành động mà bình thường lòng tự trọng không cho phép. Kế đến, nếu tiếp tục uống rượu, những vùng não chịu trách nhiệm về ngôn ngữ, về sự điều khiển phối hợp các cử động, về thị giác cũng bị ức chế. Khi ấy, sẽ đi đứng ngả nghiêng, nói năng lộn xộn, thấy trời đất quay cuồng, nếu lái xe chắc chắn sẽ gây tai nạn. Nếu vẫn tiếp tục uống, nồng độ rượu trong máu tăng lên đến ngưỡng ngộ độc, các vùng não khác sẽ bị ức chế, trong đó, có vùng não chịu trách nhiệm về hô hấp và các phản xạ duy trì sự sống. Lúc này, hơi thở của người uống rượu chậm dần rồi ngưng hẳn, dẫn đến tử vong.

Các nhà nghiên cứu y học nhận thấy nếu các tác động ức chế của rượu như đã trình bày nếu cứ lặp đi lặp lại nhiều lần (tức người uống rượu cứ uống liên tục, thường xuyên), sẽ có sự thay thay đổi về chuyển hóa cơ bản (basal metabolism) của các tế bào não. Hiện nay, người ta đã biết rõ sự thay đổi chuyển hóa cơ bản như thế nào ở mức độ sinh học phân tử. Các tế bào não sau đó sẽ lệ thuộc vào rượu, nó chỉ hoạt động khi có rượu thấm vào não và hoạt động bất thường theo tác dụng của rượu. Đó chính là cơ chế của sự nghiện rượu. Người nghiện thấy cần phải uống để có những hiệu ứng ức chế đã kể trên mới cảm thấy dễ chịu (khổ nỗi, chính các hiệu ứng ấy có khi là yếu tố dẫn đến tội ác!). Ở đây cũng gặp hiện tượng lờn rượu (tolerance) giống như lờn thuốc gây nghiện. Có nghĩa người nghiện rượu cần "tăng đô" dần dần mới thấy có tác dụng. Nếu ngưng uống rượu đột ngột, họ sẽ bị hội chứng cai rượu hành hạ đau đớn, vật vã, giống như người nghiện ma túy bị hội chứng cai thuốc.

Tin sau: